About the Academyਅਕੈਡਮੀ ਬਾਰੇअकादमी के बारे में

Mission Statementਮਿਸ਼ਨमिशन

The Sach Khoj Academy – the Academy for Discovering the Truth – is dedicated to the pursuit of timeless truth. The NGO uses timeless spiritual wisdom (Gurmat) of over 35 enlightened ones to raise awareness about religion’s responsibility for strengthening unity, peace, human rights, justice and environmental protection.ਸਚੁ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ, ਭਾਵ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ, ਸਦੀਵੀ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ੩੫ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ (ਗੁਰਮਤਿ) ਰਾਹੀਂ ਏਕਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।सच खोज अकादमी, यानी सत्य की खोज के लिए अकादमी, शाश्वत सत्य की खोज को समर्पित है। यह गैर-सरकारी संस्था 35 से अधिक ब्रह्मज्ञानियों के शाश्वत आत्मिक ज्ञान (गुरमत) के माध्यम से एकता, शांति, मानवाधिकार, न्याय और पर्यावरण संरक्षण को मज़बूत करने में धर्म की ज़िम्मेदारी के बारे में जागरूकता फैलाती है।

The Academy focuses on creating awareness beyond man-made religious and national boundaries, and brings together people from all backgrounds.ਅਕੈਡਮੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।अकादमी मनुष्य द्वारा बनाई गई धार्मिक और राष्ट्रीय सीमाओं से परे जागरूकता पैदा करने पर ध्यान देती है, और हर पृष्ठभूमि के लोगों को एक साथ लाती है।

Following the traditional way, the Academy passes on spiritual wisdom – preserved in the original writings of the enlightened ones (Gurbani) – free of charge, and mainly through the internet and social media.ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਢੰਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਕੈਡਮੀ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਲਿਖਤਾਂ (ਗੁਰਬਾਣੀ) ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਮੁਫ਼ਤ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।पारंपरिक तरीके से, अकादमी ब्रह्मज्ञानियों की मूल रचनाओं (गुरबाणी) में संजोया आत्मिक ज्ञान निःशुल्क, और मुख्य रूप से इंटरनेट और सोशल मीडिया के माध्यम से आगे पहुँचाती है।

Dharam Singh Nihang Singhਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘधरम सिंह निहंग सिंह

Dharam Singh Nihang Singh is the founder of the Sach Khoj Academy. He was born in Panjab in India in 1936 and comes from the Nihang tradition, which is committed to preserving spiritual wisdom. Dharam Singh Nihang Singh conducts holistic, critical exegesis, and addresses in depth the nature of spirituality, religion and evolution, as well as existential issues, such as what is good development and how global challenges including terror, corruption, environmental destruction, and depression can be overcome.ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਸਚੁ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਬਾਨੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ੧੯੩੬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਹੰਗ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਤਮਿਕਤਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੂਲ ਸਵਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਗਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ (ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ) ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਾਰਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ’ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।धरम सिंह निहंग सिंह सच खोज अकादमी के संस्थापक हैं। उनका जन्म 1936 में पंजाब, भारत में हुआ और वे निहंग परंपरा से आते हैं, जो आत्मिक ज्ञान को संजोने के लिए प्रतिबद्ध है। धरम सिंह निहंग सिंह समग्र और आलोचनात्मक व्याख्या करते हैं, और आत्मिकता, धर्म और विकास के स्वरूप के साथ-साथ जीवन के मूल प्रश्नों पर गहराई से बात करते हैं, जैसे कि अच्छा विकास क्या है और आतंकवाद, भ्रष्टाचार, पर्यावरण विनाश और अवसाद जैसी वैश्विक चुनौतियों पर कैसे काबू पाया जा सकता है।

Dharam Singh Nihang Singh has broadcast thousands of hours of lectures on YouTube, and is the author of numerous publications. In February 2015, Dharam Singh Nihang Singh was the first speaker of the dialogue series “Religion matters – Rethinking the challenges of tomorrow”, organised by the German Federal Ministry for Economic Cooperation and Development (BMZ). In 2016, Dharam Singh Nihang Singh served as the key author of the chapter on Gurmat in the book “Voices from Religions on Sustainable Development”, which is the outcome of UN consultations in Summer 2015 on the issue of religion and sustainable development.ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਯੂਟਿਊਬ ’ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਫ਼ਰਵਰੀ ੨੦੧੫ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸੰਘੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ (BMZ) ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੰਵਾਦ ਲੜੀ “Religion matters – Rethinking the challenges of tomorrow” ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੁਲਾਰੇ ਸਨ। ੨੦੧੬ ਵਿੱਚ ਉਹ “Voices from Religions on Sustainable Development” ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਬਾਰੇ ਅਧਿਆਏ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਸਨ; ਇਹ ਕਿਤਾਬ ੨੦੧੫ ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਬੈਠਕਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।धरम सिंह निहंग सिंह के हज़ारों घंटों के व्याख्यान यूट्यूब पर प्रसारित हो चुके हैं, और वे अनेक प्रकाशनों के लेखक हैं। फ़रवरी 2015 में वे जर्मनी के संघीय आर्थिक सहयोग और विकास मंत्रालय (BMZ) द्वारा आयोजित संवाद शृंखला “Religion matters – Rethinking the challenges of tomorrow” के पहले वक्ता थे। 2016 में वे “Voices from Religions on Sustainable Development” पुस्तक में गुरमत पर अध्याय के मुख्य लेखक थे; यह पुस्तक 2015 की गर्मियों में धर्म और सतत विकास पर संयुक्त राष्ट्र के परामर्शों का परिणाम है।

Life of Dharam Singh Nihang Singh and Genesis of the Sach Khoj Academyਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਚੁ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਆਰੰਭधरम सिंह निहंग सिंह का जीवन और सच खोज अकादमी की शुरुआत

Dharam Singh Nihang Singh is a descendant of the great Sikh martyr Bhai Mani Singh. He was born on 15th February 1936 to Bhagwan Singh and Harnam Kaur in Manupur-Goslan district in the village Kukhon close to Khanna in Panjab, India. He was named Puran Singh. He matriculated from AS High School in Khanna in 1954, and did his Intermediate (10+2) in English medium in 1956 with Hindi as an additional language. His history classes up to tenth grade were in Urdu. Dharam Singh Nihang Singh was a topper in mathematics and science. During school time, he came in contact with Marxist and atheist ideas which he soon was going to abandon.ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ੧੫ ਫ਼ਰਵਰੀ ੧੯੩੬ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ, ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਖੰਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਨੂਪੁਰ-ਗੋਸਲਾਂ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੁੱਖੋਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ੧੯੫੪ ਵਿੱਚ ਏ.ਐੱਸ. ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਖੰਨਾ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ੧੯੫੬ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ (੧੦+੨) ਕੀਤੀ। ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅੱਵਲ ਸਨ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਨਾਸਤਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਸੀ।धरम सिंह निहंग सिंह महान सिख शहीद भाई मनी सिंह के वंशज हैं। उनका जन्म 15 फ़रवरी 1936 को पिता भगवान सिंह और माता हरनाम कौर के घर, पंजाब (भारत) में खन्ना के पास मनूपुर-गोसलां क्षेत्र के गाँव कुक्खों में हुआ। उनका नाम पूरन सिंह रखा गया। उन्होंने 1954 में ए.एस. हाई स्कूल, खन्ना से मैट्रिक किया, और 1956 में अंग्रेज़ी माध्यम से, हिंदी को अतिरिक्त भाषा के रूप में लेकर, इंटरमीडिएट (10+2) किया। दसवीं कक्षा तक उनकी इतिहास की कक्षाएँ उर्दू में थीं। धरम सिंह निहंग सिंह गणित और विज्ञान में अव्वल थे। स्कूल के दिनों में वे मार्क्सवादी और नास्तिक विचारों के संपर्क में आए, जिन्हें उन्होंने जल्द ही छोड़ देना था।

Since Dharam Singh Nihang Singh’s mother passed away when he was five years old, he was mostly raised by relatives who had a deep affection for the Nihang (spiritual warrior) tradition and Gurbani – spiritual wisdom revealed to 36 enlightened men that was preserved in extraordinarily beautiful poetry in the compositions Sri Adi Granth and Sri Dasam Granth. His father died in 1957. His older fraternal uncle (Taya) Nagahiya Singh was baptised in 1941 and named Gyan Singh Nihang. His first cousin Tara Singh Nihang was baptised in 1946. His younger fraternal uncle (Chacha) Amar Singh Nihang was baptised in 1947, and served as the head (Jathedar) of the oldest Nihang order Buddha Dal in Samrala. Dharam Singh Nihang Singh used to have regular discourses on Gurbani with his relatives, and gradually realized its vast spiritual wisdom.ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਹੰਗ (ਆਤਮਿਕ ਯੋਧਾ) ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਉਹ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ੩੬ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ੧੯੫੭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਇਆ ਨਗਾਹੀਆ ਸਿੰਘ ੧੯੪੧ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਨੇ ੧੯੪੬ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਚਾ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਨੇ ੧੯੪੭ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਸਮਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਨਿਹੰਗ ਜਥੇਬੰਦੀ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਬਾਰੇ ਨਿਯਮਿਤ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ।जब धरम सिंह निहंग सिंह पाँच वर्ष के थे, तब उनकी माता जी का देहांत हो गया, इसलिए उनका पालन-पोषण अधिकतर रिश्तेदारों ने किया, जिन्हें निहंग (आत्मिक योद्धा) परंपरा और गुरबाणी से गहरा लगाव था। गुरबाणी वह आत्मिक ज्ञान है जो 36 ब्रह्मज्ञानियों को प्रकट हुआ और श्री आदि ग्रंथ और श्री दसम ग्रंथ की रचनाओं में अत्यंत सुंदर काव्य रूप में संजोया गया। उनके पिता का निधन 1957 में हुआ। उनके ताया नगाहिया सिंह ने 1941 में अमृत छका और उनका नाम ज्ञान सिंह निहंग रखा गया। उनके चचेरे भाई तारा सिंह निहंग ने 1946 में अमृत छका। उनके चाचा अमर सिंह निहंग ने 1947 में अमृत छका और समराला में सबसे पुराने निहंग जत्थे बुड्ढा दल के जत्थेदार के रूप में सेवा की। धरम सिंह निहंग सिंह अपने रिश्तेदारों के साथ गुरबाणी पर नियमित विचार-चर्चा करते थे, और धीरे-धीरे उन्हें इसके विशाल आत्मिक ज्ञान का एहसास हुआ।

The order of spiritual warriors Buddha Dalਆਤਮਿਕ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਬੁੱਢਾ ਦਲआत्मिक योद्धाओं का जत्था बुड्ढा दल

In 1959, Ajaib Singh, an older neighbor, was about to give a test on Bhagat Kabir’s poetry as he wanted to become a Hindi teacher. Since Dharam Singh Nihang Singh was acquainted with Kabir’s spiritual legacy, he taught him several verses (Shalok) for about two weeks. While teaching, he himself gained new insights on Kabir’s spiritual journey. One day, when he was teaching, Jathedar Amar Singh Nihang passed by and heard the explanations of Dharam Singh Nihang Singh. He was so impressed that he informed the head of Buddha Dal Jathedar Chet Singh about the young man. On hearing about it, the Jathedar said that the young man seems to be destined to become a Nihang Singh of the Buddha Dal. After this incident (about which Dharam Singh Nihang Singh was only informed many years later) he was brought in contact with Buddha Dal. There he began reading Akal Ustat and Bachitar Natak from the Sri Dasam Granth which contains the writings of Sarbansdani Gur Gobind Singh. Dharam Singh Nihang Singh was totally overwhelmed. He had tried to understand Jaap Sahib earlier but had not been able to grasp its deeper meaning. The same challenges he faced when dwelling upon Chandi Di Var and Chandi Charitar. Eventually, he started focusing on Kabir’s Gurbani, which enabled him gradually to put together nodes in Sri Adi Granth and Sri Dasam Granth he could not connect earlier.੧੯੫੯ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨ ਲਈ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਸਲੋਕ ਪੜ੍ਹਾਏ। ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਨਵੀਆਂ ਸੂਝਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਥੇਦਾਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣੀ। ਉਹ ਇੰਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜਥੇਦਾਰ ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜਥੇਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਦਾ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਬਣਨਾ ਲਿਖਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗਾ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ ਅਤੇ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਪੜ੍ਹਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਬੰਸਦਾਨੀ ਗੁਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰ-ਮੁਗਧ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕੇ ਸਨ। ਇਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦਿਆਂ ਵੀ ਆਈਆਂ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸ੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਉਹ ਕੜੀਆਂ ਜੋੜ ਸਕੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੀਆਂ ਸਨ।1959 में, एक बड़ी उम्र के पड़ोसी अजायब सिंह को हिंदी अध्यापक बनने के लिए भगत कबीर जी की बाणी की परीक्षा देनी थी। क्योंकि धरम सिंह निहंग सिंह कबीर जी की आत्मिक विरासत से परिचित थे, उन्होंने लगभग दो सप्ताह तक उसे कई सलोक पढ़ाए। पढ़ाते समय उन्हें स्वयं भी कबीर जी की आत्मिक यात्रा के बारे में नई अंतर्दृष्टि मिली। एक दिन, जब वे पढ़ा रहे थे, जत्थेदार अमर सिंह निहंग पास से गुज़रे और धरम सिंह निहंग सिंह की व्याख्या सुनी। वे इतने प्रभावित हुए कि उन्होंने बुड्ढा दल के प्रमुख जत्थेदार चेत सिंह को इस युवक के बारे में बताया। यह सुनकर जत्थेदार ने कहा कि ऐसा लगता है इस युवक के भाग्य में बुड्ढा दल का निहंग सिंह बनना लिखा है। इस घटना के बाद (जिसके बारे में धरम सिंह निहंग सिंह को कई वर्ष बाद पता चला) उनका बुड्ढा दल से संपर्क करवाया गया। वहाँ उन्होंने श्री दसम ग्रंथ से अकाल उसतति और बचित्र नाटक पढ़ना शुरू किया, जिसमें सरबंसदानी गुर गोबिंद सिंह की रचनाएँ हैं। धरम सिंह निहंग सिंह पूरी तरह मंत्रमुग्ध हो गए। उन्होंने पहले जाप साहिब को समझने का प्रयास किया था, पर उसके गहरे अर्थ नहीं समझ पाए थे। यही कठिनाइयाँ चंडी दी वार और चंडी चरित्र पर विचार करते समय भी आईं। अंततः उन्होंने कबीर जी की बाणी पर ध्यान केंद्रित किया, जिससे वे धीरे-धीरे श्री आदि ग्रंथ और श्री दसम ग्रंथ की वे कड़ियाँ जोड़ पाए जो पहले नहीं जुड़ती थीं।

In 1960, Dharam Singh Nihang Singh began to participate in religious gatherings of the Buddha Dal regularly. He soon stood out among the Nihang due to his fearlessness, extraordinary sharp intellect, and captivating qualities as an interpreter of Gurbani and Sikh history. Yet, the young man restrained from becoming a Khalsa (pure one), and did not undergo baptism (Khande Di Pahul) because he had too much of respect for it, and felt he was spiritually not ready. Dharam Singh Nihang Singh also could not imagine himself wearing a Dumala (traditional turban of the Nihang). He was the only one in Buddha Dal who was not wearing the Bana (traditional wardrobe of a Nihang) as ordained by Dasam Patshah Gur Gobind Singh, but trousers.੧੯੬੦ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਆਪਣੀ ਨਿਡਰਤਾ, ਅਸਾਧਾਰਨ ਤੀਖਣ ਬੁੱਧੀ, ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮਨਮੋਹਕ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਿਹੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਦਿਸਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ (ਸ਼ੁੱਧ) ਬਣਨ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ (ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ) ਨਹੀਂ ਛਕਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਜੇ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਮਾਲਾ (ਨਿਹੰਗਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦਸਤਾਰ) ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਸਨ ਜੋ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਬਾਣਾ (ਨਿਹੰਗਾਂ ਦਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪਹਿਰਾਵਾ) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਤਲੂਣ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ।1960 में धरम सिंह निहंग सिंह बुड्ढा दल के धार्मिक समागमों में नियमित रूप से भाग लेने लगे। अपनी निर्भीकता, असाधारण तीक्ष्ण बुद्धि, और गुरबाणी तथा सिख इतिहास के मनमोहक व्याख्याकार के रूप में वे जल्द ही निहंगों में अलग दिखने लगे। फिर भी इस युवक ने ख़ालसा (शुद्ध) बनने से संकोच किया और अमृत (खंडे दी पाहुल) नहीं छका, क्योंकि उनके मन में इसके प्रति बहुत आदर था और वे महसूस करते थे कि वे आत्मिक रूप से अभी तैयार नहीं हैं। धरम सिंह निहंग सिंह स्वयं को दुमाला (निहंगों की पारंपरिक पगड़ी) सजाए हुए भी नहीं सोच पाते थे। बुड्ढा दल में केवल वही थे जो दसम पातशाह गुर गोबिंद सिंह द्वारा निर्धारित बाणा (निहंगों का पारंपरिक पहनावा) नहीं, बल्कि पतलून पहनते थे।

The gift of baptismਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼अमृत की बख़्शिश

In 1962, Dharam Singh Nihang Singh attended the Hola Mohala celebrations at Anandpur Sahib. He was attentively listening to the recitations of Sri Dasam Granth. When hearing the following key verses (Mukhvak/Hukamnama), Dharam Singh Nihang Singh put his name on the list for those willing to undergo baptism the same day:੧੯੬੨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਾਠ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਮੁੱਖ ਪੰਗਤੀਆਂ (ਮੁੱਖਵਾਕ/ਹੁਕਮਨਾਮਾ) ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲਿਖਵਾ ਦਿੱਤਾ:1962 में धरम सिंह निहंग सिंह आनंदपुर साहिब में होला महल्ला के समारोहों में शामिल हुए। वे श्री दसम ग्रंथ का पाठ ध्यान से सुन रहे थे। निम्नलिखित मुख्य पंक्तियाँ (मुखवाक/हुकमनामा) सुनकर धरम सिंह निहंग सिंह ने उसी दिन अमृत छकने वालों की सूची में अपना नाम लिखवा दिया:

Dharam Singh Nihang Singh was ready to become a spiritual Nihang warrior because he had realised that without complete dedication and surrender to spiritual wisdom, he could not attain the gift of Nam, enlightenment. He paid 11 Rupees from his pocket as a fee for baptism. When the other Nihang came to know that he decided to undergo baptism, all in the Buddha Dal were relieved that the very person who was administering the list for baptism but restrained from taking Khande Di Pahul, finally decided to “take the flight” in Nihang terminology (Jahaj Charhna, Nanak Nam Jahaj Hai). He was named Dharam Singh Nihang Singh after baptism.ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਆਤਮਿਕ ਨਿਹੰਗ ਯੋਧਾ ਬਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਅੱਗੇ ਪੂਰੇ ਸਮਰਪਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਨਾਮ ਦੀ ਦਾਤ, ਭਾਵ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਭੇਟਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚੋਂ ੧੧ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਬਾਕੀ ਨਿਹੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਹੋਈ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸੰਭਾਲਦਾ ਸੀ ਪਰ ਆਪ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਲੈਣ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਨਿਹੰਗੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ “ਜਹਾਜ਼ ਚੜ੍ਹਨ” (ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ) ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।धरम सिंह निहंग सिंह आत्मिक निहंग योद्धा बनने के लिए तैयार थे, क्योंकि उन्हें एहसास हो गया था कि आत्मिक ज्ञान के आगे पूर्ण समर्पण के बिना वे नाम की दात, यानी ब्रह्मज्ञान, प्राप्त नहीं कर सकते। उन्होंने अमृत के लिए भेंट के रूप में अपनी जेब से 11 रुपये दिए। जब बाकी निहंगों को पता चला कि उन्होंने अमृत छकने का निर्णय लिया है, तो पूरे बुड्ढा दल को राहत मिली कि जो व्यक्ति अमृत छकने वालों की सूची संभालता था पर स्वयं खंडे दी पाहुल लेने से संकोच करता था, उसने आख़िरकार निहंगी बोली में “जहाज़ चढ़ने” (नानक नाम जहाज़ है) का निर्णय ले लिया। अमृत छकने के बाद उनका नाम धरम सिंह निहंग सिंह रखा गया।

Being the most educated in the Buddha Dal during that time, he was appointed as Secretary (Likhari) and managed ledgers and other paper work. Due to his position, he was able to speak with many prominent leaders and politicians, including former Indian president Giani Zail Singh.ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕੱਤਰ (ਲਿਖਾਰੀ) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵਹੀ-ਖਾਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।उस समय बुड्ढा दल में सबसे अधिक पढ़े-लिखे होने के कारण उन्हें सचिव (लिखारी) नियुक्त किया गया और वे बही-खाते और अन्य काग़ज़ी काम संभालते थे। अपने पद के कारण उन्हें कई प्रमुख नेताओं और राजनेताओं से बात करने का अवसर मिला, जिनमें भारत के पूर्व राष्ट्रपति ज्ञानी ज़ैल सिंह भी शामिल थे।

Overcoming intellectualism and setting the record straightਬੌਧਿਕਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾबौद्धिकता से आगे बढ़ना और सच सामने लाना

In 1965, Dharam Singh Nihang Singh participated in correction conventions (Pothi Mangal, Path Antar Masla) of Gurbani along with other members of Buddha Dal, and came forward with several suggestions, for instance that the commencing symbol ੴ “Ik Oankar” followed by “Satgur Prasad” should principally appear before the mentioning of the Raag/Shabad in all verses in the printed versions of Sri Adi Granth. He was the first Sikh to highlight that the correct pronunciation is “Svai Bhang” and not “Saibhang” as it means that we have been separated from our true self, our original spiritual source (Mool, Sach Khand), and incarnated to the material world in order to return as completely enlightened beings (Sabat Surat, Puran Brahm) with the grace of the One’s wisdom (Gurprasad).੧੯੬੫ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸੋਧ ਸਭਾਵਾਂ (ਪੋਥੀ ਮੰਗਲ, ਪਾਠ ਅੰਤਰ ਮਸਲਾ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ; ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਛਪੀਆਂ ਬੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਗ/ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਗਲ ੴ “ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ” ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ “ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ” ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਹੀ ਉਚਾਰਨ “ਸ੍ਵੈ ਭੰ” ਹੈ, “ਸੈਭੰ” ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਆਪੇ, ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਆਤਮਿਕ ਸਰੋਤ (ਮੂਲ, ਸੱਚਖੰਡ) ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਪਦਾਰਥਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ (ਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ) ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ (ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ, ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ) ਬਣ ਕੇ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕੀਏ।1965 में धरम सिंह निहंग सिंह ने बुड्ढा दल के अन्य सदस्यों के साथ गुरबाणी के शोधन सम्मेलनों (पोथी मंगल, पाठ अंतर मसला) में भाग लिया, और कई सुझाव दिए; उदाहरण के लिए, कि श्री आदि ग्रंथ की छपी हुई प्रतियों में सभी बाणियों में राग/शबद के शीर्षक से पहले मंगल ੴ “इक ओअंकार” और उसके बाद “सतिगुर प्रसादि” आना चाहिए। वे पहले सिख थे जिन्होंने बताया कि सही उच्चारण “स्वै भं” है, “सैभं” नहीं; क्योंकि इसका अर्थ है कि हम अपने सच्चे स्व, अपने मूल आत्मिक स्रोत (मूल, सचखंड) से बिछुड़कर भौतिक संसार में जन्मे हैं, ताकि एक के ज्ञान की कृपा (गुरप्रसादि) से पूर्ण ब्रह्मज्ञानी (साबत सूरत, पूरन ब्रह्म) बनकर लौट सकें।

Since this time, Dharam Singh Nihang Singh has been inspired by the following verses:ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ:उस समय से धरम सिंह निहंग सिंह को निम्नलिखित पंक्तियों से प्रेरणा मिलती रही है:

The first verse highlights that only a Gurmuk, a spiritual person who surrenders to the wisdom of the One, and continuously discovers the spiritual truth behind the letters of the preserved spiritual wisdom can reach the state of being in complete tune with the Divine Will and transcend virtues and sins. The second verse emphasises that those few who become Gurmukh, are able to listen and surrender to the divine inner voice of the soul (Bani).ਪਹਿਲੀ ਪੰਗਤੀ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰਮੁਖ, ਭਾਵ ਉਹ ਆਤਮਿਕ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਇੱਕ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲੇ ਹੋਏ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਪਿੱਛੇ ਛੁਪੇ ਆਤਮਿਕ ਸੱਚ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜਦਾ ਹੈ, ਹੀ ਰੱਬੀ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕਸੁਰ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਪੰਗਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵਿਰਲੇ ਗੁਰਮੁਖ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਰੱਬੀ ਆਵਾਜ਼ (ਬਾਣੀ) ਨੂੰ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।पहली पंक्ति यह दर्शाती है कि केवल गुरमुख, यानी वह आत्मिक व्यक्ति जो एक के ज्ञान के आगे समर्पण करता है और संजोए गए आत्मिक ज्ञान के अक्षरों के पीछे छिपे आत्मिक सत्य को निरंतर खोजता है, वही ईश्वरीय हुक्म से पूर्ण रूप से एकसुर होने की अवस्था तक पहुँच सकता है और पुण्य-पाप से ऊपर उठ सकता है। दूसरी पंक्ति इस बात पर ज़ोर देती है कि जो विरले गुरमुख बनते हैं, वही आत्मा की भीतरी ईश्वरीय आवाज़ (बाणी) को सुन सकते हैं और उसके आगे समर्पण कर सकते हैं।

Guided by a third verse which inspires to overcome erroneous teachings and follow spiritual wisdom that leads to enlightenment – ਬਿਦਿਆ ਸੋਧੈ ਤਤੁ ਲਹੈ ਰਾਮ ਨਾਮ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥ (Sri Adi Granth, M. 1, 938) – the young Nihang was keen to understand the difference between fake (Kachi Bani) and truthful (Paki Bani) spirituality. During his decades-long research (Khoj), he realised that Gurbani transcends all man-made religious boundaries, is self-contained and a metaphorical explanation of the mystery of Oneness and our connection to it. Dharam Singh Nihang Singh began outlining why Gurbani cannot be understood on the basis of worldly dictionaries (like Mahan Kosh) or academic books, and why it is a matter of discovery by an enlightened being (Buje Bujenhar Bibeki). He became aware that all existing interpretations (Tike) and translations of the Sri Adi Granth and Sri Dasam Granth were not the outcome of enlightened Gurmukh of the order of the Khalsa but unanimously written by (Singh Sabha) scholars/intellectuals (Vidvan) and self-proclaimed Sant influenced by Nirmala traditions or by Sikh missionaries. Dharam Singh Nihang Singh understood that they all erroneously or consciously mainly followed a literal, dogmatic, ritualistic, monotheistic and/or materially oriented understanding of the spiritual matter (Nirakar) of Gurbani.ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਪੰਗਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਗ਼ਲਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ – ਬਿਦਿਆ ਸੋਧੈ ਤਤੁ ਲਹੈ ਰਾਮ ਨਾਮ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥ (ਸ੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ, ਮਹਲਾ ੧, ਅੰਗ ੯੩੮) – ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਨਿਹੰਗ ਕੱਚੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਬਾਣੀ, ਭਾਵ ਝੂਠੀ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਆਤਮਿਕਤਾ, ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਸਮਝਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ। ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕਤਾ ਦੇ ਭੇਦ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਸਬੰਧ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਕੋਸ਼ਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼) ਜਾਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ (ਬੂਝੈ ਬੂਝਨਹਾਰੁ ਬਿਬੇਕੀ) ਵੱਲੋਂ ਖੋਜਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਟੀਕੇ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੀ ਦੇਣ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ (ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ) ਵਿਦਵਾਨਾਂ/ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ, ਨਿਰਮਲਾ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਵੈ-ਘੋਸ਼ਿਤ ਸੰਤਾਂ, ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੇ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਆਤਮਿਕ ਵਿਸ਼ੇ (ਨਿਰਾਕਾਰ) ਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ, ਕੱਟੜ, ਕਰਮਕਾਂਡੀ, ਇੱਕ-ਈਸ਼ਵਰਵਾਦੀ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਸਮਝ ਅਪਣਾਈ।एक तीसरी पंक्ति के मार्गदर्शन में, जो ग़लत शिक्षाओं से ऊपर उठकर ब्रह्मज्ञान की ओर ले जाने वाले आत्मिक ज्ञान पर चलने की प्रेरणा देती है – ਬਿਦਿਆ ਸੋਧੈ ਤਤੁ ਲਹੈ ਰਾਮ ਨਾਮ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥ (श्री आदि ग्रंथ, महला 1, अंग 938) – यह युवा निहंग कच्ची बाणी और पक्की बाणी, यानी झूठी और सच्ची आत्मिकता, के बीच का अंतर समझने के लिए उत्सुक था। दशकों की अपनी खोज के दौरान उन्हें एहसास हुआ कि गुरबाणी मनुष्य द्वारा बनाई गई सभी धार्मिक सीमाओं से परे है, अपने आप में संपूर्ण है, और एकत्व के रहस्य तथा उससे हमारे संबंध की प्रतीकात्मक व्याख्या है। धरम सिंह निहंग सिंह ने यह समझाना शुरू किया कि गुरबाणी को सांसारिक कोशों (जैसे महान कोश) या अकादमिक पुस्तकों के आधार पर क्यों नहीं समझा जा सकता, और क्यों यह किसी ब्रह्मज्ञानी (बूझै बूझनहारु बिबेकी) द्वारा खोजने का विषय है। उन्हें पता चला कि श्री आदि ग्रंथ और श्री दसम ग्रंथ की सभी मौजूदा टीकाएँ और अनुवाद ख़ालसा पंथ के ब्रह्मज्ञानी गुरमुखों की देन नहीं थे, बल्कि सब के सब (सिंह सभा के) विद्वानों/बुद्धिजीवियों, निर्मला परंपरा से प्रभावित स्वयंभू संतों, या सिख मिशनरियों द्वारा लिखे गए थे। धरम सिंह निहंग सिंह ने समझा कि उन सभी ने ग़लती से या जान-बूझकर गुरबाणी के आत्मिक विषय (निराकार) की मुख्यतः शाब्दिक, कट्टर, कर्मकांडी, एकेश्वरवादी और/या भौतिकवादी समझ अपनाई।

Inter-religious dialogueਅੰਤਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਵਾਦअंतर-धार्मिक संवाद

After the demise of Jathedar Chet Singh in 1968, Dharam Singh Nihang Singh did not find a conducive environment anymore in the Buddha Dal. He left the order and moved to Uttar Pradesh. There he started having discourses with people of various religious traditions in Garh Mukteshwar. Among them were Yogis, Bairagis, Kabirpanthis, Jains, Muslims, Radhaswamis, and Hindu Pundits. These encounters gave him the opportunity to deeply engage with major religious traditions and Dharam Granth (religious scriptures), including the Vedas.੧੯੬੮ ਵਿੱਚ ਜਥੇਦਾਰ ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਅਨੁਕੂਲ ਮਾਹੌਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਜਥੇਬੰਦੀ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਗੜ੍ਹ ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਗੀ, ਬੈਰਾਗੀ, ਕਬੀਰਪੰਥੀ, ਜੈਨ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਰਾਧਾਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪੰਡਿਤ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨਾਲ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ।1968 में जत्थेदार चेत सिंह के देहांत के बाद धरम सिंह निहंग सिंह को बुड्ढा दल में अब अनुकूल वातावरण नहीं मिला। वे जत्था छोड़कर उत्तर प्रदेश चले गए। वहाँ गढ़ मुक्तेश्वर में उन्होंने विभिन्न धार्मिक परंपराओं के लोगों से विचार-चर्चा शुरू की। उनमें योगी, बैरागी, कबीरपंथी, जैन, मुसलमान, राधास्वामी और हिंदू पंडित थे। इन मुलाक़ातों ने उन्हें प्रमुख धार्मिक परंपराओं और धर्म ग्रंथों, जिनमें वेद भी शामिल हैं, से गहराई से जुड़ने का अवसर दिया।

Return to Panjab and the start of classes on spiritual and historic mattersਪੰਜਾਬ ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਕਲਾਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤपंजाब वापसी और आत्मिक तथा ऐतिहासिक विषयों पर कक्षाओं की शुरुआत

In 1992, Dharam Singh Nihang Singh returned to Panjab and came in contact with Iqbal Singh of Sikh Missionary College. Their religious discussions led Iqbal Singh to request Dharam Singh Nihang Singh to start Gurmat classes. In 1994 the Nihang Singh began offering regular Gurmat classes in Khanna free of cost. The early morning discourses from 5:30-8:30 were soon known as the Sach Khoj Academy. The number of students gradually rose to 30. Being impressed by the uniqueness and comprehensiveness of Dharam Singh Nihang Singh’s spiritual discourses (Brahm Vichar), Iqbal Singh asked him to write an explanation of Jap Ji Sahib for Parcharak (Interpreters of Gurbani). Dharam Singh Nihang Singh followed the request and published the book “Naad Ved Bhichar” (Japu Viaakhiaa) in 1996. On the occasion of the 300th anniversary of the Khalsa, the second book “Sahj Samadhi vers. Sunn Samadhi” (Sidh Ghost Viaakhiaa) was published in 1999.੧੯੯੨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਕਲਾਸਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ੧੯੯੪ ਵਿੱਚ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੰਨੇ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਨਿਯਮਿਤ ਗੁਰਮਤਿ ਕਲਾਸਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸਵੇਰੇ ੫:੩੦ ਤੋਂ ੮:੩੦ ਤੱਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਚੁ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ੩੦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਆਤਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ (ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚਾਰ) ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ (ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰਾਂ) ਲਈ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ੧੯੯੬ ਵਿੱਚ “ਨਾਦ ਵੇਦ ਬੀਚਾਰ” (ਜਪੁ ਵਿਆਖਿਆ) ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ੩੦੦ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮੌਕੇ ੧੯੯੯ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ “ਸਹਜ ਸਮਾਧਿ ਬਨਾਮ ਸੁੰਨ ਸਮਾਧਿ” (ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਵਿਆਖਿਆ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।1992 में धरम सिंह निहंग सिंह पंजाब लौटे और सिख मिशनरी कॉलेज के इक़बाल सिंह के संपर्क में आए। उनकी धार्मिक चर्चाओं के बाद इक़बाल सिंह ने धरम सिंह निहंग सिंह से गुरमत कक्षाएँ शुरू करने का अनुरोध किया। 1994 में निहंग सिंह ने खन्ना में निःशुल्क नियमित गुरमत कक्षाएँ शुरू कीं। सुबह 5:30 से 8:30 तक होने वाले ये प्रवचन जल्द ही सच खोज अकादमी के नाम से जाने जाने लगे। विद्यार्थियों की संख्या धीरे-धीरे 30 तक पहुँच गई। धरम सिंह निहंग सिंह के आत्मिक प्रवचनों (ब्रह्म विचार) की विलक्षणता और संपूर्णता से प्रभावित होकर इक़बाल सिंह ने उनसे प्रचारकों (गुरबाणी के व्याख्याकारों) के लिए जपुजी साहिब की व्याख्या लिखने को कहा। धरम सिंह निहंग सिंह ने यह अनुरोध स्वीकार किया और 1996 में “नाद वेद बीचार” (जपु व्याख्या) पुस्तक प्रकाशित की। ख़ालसा की 300वीं वर्षगाँठ के अवसर पर 1999 में दूसरी पुस्तक “सहज समाधि बनाम सुन्न समाधि” (सिध गोसटि व्याख्या) प्रकाशित हुई।

Although the books demonstrated the huge inadequacies and errors of all the existing interpretations and translations, including Sahib Singh’s influential Darpan (more or less a copy of the Faridkot Tika), which is the base for all Sikh Missionary Colleges, other major publications on Sikhi and widely used translations (such as SikhiToTheMax and Gurbani apps), the Sikh Missionary College in Ludhiana refused to correct its syllabus (until today). The missionaries explained that they could not sell the existing publications anymore would they publicly admit the inappropriateness of their curriculum. They would not only need to reprint all of their materials but also lose their face. Similar experiences were made with other influential Sikh organisations and interpreters.ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਟੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਘਾਟਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਦਰਸਾਈਆਂ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਰਪਣ (ਜੋ ਲਗਭਗ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਾਲੇ ਟੀਕੇ ਦੀ ਨਕਲ ਹੈ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਸਿੱਖੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅਨੁਵਾਦ (ਜਿਵੇਂ SikhiToTheMax ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਐਪਸ) – ਫਿਰ ਵੀ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਸੋਧਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ (ਅੱਜ ਤੱਕ)। ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੰਨ ਲੈਣ ਤਾਂ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਵੇਚ ਸਕਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਮੁੜ ਛਾਪਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਖ ਵੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਅਨੁਭਵ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋਏ।यद्यपि इन पुस्तकों ने सभी मौजूदा टीकाओं और अनुवादों की बड़ी कमियाँ और ग़लतियाँ दिखाईं – जिनमें साहिब सिंह का प्रभावशाली दर्पण (जो लगभग फ़रीदकोट वाली टीका की नक़ल है) शामिल है, जो सभी सिख मिशनरी कॉलेजों का आधार है, सिखी पर अन्य प्रमुख प्रकाशन और व्यापक रूप से प्रयुक्त अनुवाद (जैसे SikhiToTheMax और गुरबाणी ऐप्स) – फिर भी लुधियाना के सिख मिशनरी कॉलेज ने अपना पाठ्यक्रम सुधारने से इनकार कर दिया (आज तक)। मिशनरियों ने समझाया कि यदि वे अपने पाठ्यक्रम की अनुपयुक्तता सार्वजनिक रूप से मान लें, तो वे मौजूदा प्रकाशन और नहीं बेच पाएँगे। उन्हें न केवल अपनी सारी सामग्री दोबारा छापनी पड़ेगी, बल्कि उनकी साख भी जाएगी। ऐसे ही अनुभव अन्य प्रभावशाली सिख संस्थाओं और व्याख्याकारों के साथ भी हुए।

Henceforth, Dharam Singh Nihang Singh began explaining in detail in which ways the misinterpretation of Gurbani is the root cause for leading Sikhs not only into confusion but creating severe alienation from Gurmat, divisions and even hatred. He started arguing that the present crisis among Sikhs can only be solved if Gurmat oriented reforms are undertaken in the religious centers (Gurdwara); this would include overcoming the lacking financial transparency, wrong explanations of Gurbani, business-minded ritual practices (as outlined in the so-called Sikh code of conduct), the focus on legends (Janam Sakhian), and the politicization of religion.ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਗ਼ਲਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਬਿਧਾ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਗੁਰਮਤਿ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਦੂਰੀ, ਵੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਤੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕਟ ਤਾਂ ਹੀ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ (ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ) ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਘਾਟ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਗ਼ਲਤ ਵਿਆਖਿਆ, ਵਪਾਰਕ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਕਰਮਕਾਂਡ (ਜਿਵੇਂ ਅਖੌਤੀ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ), ਸਾਖੀਆਂ (ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ) ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਆਸੀਕਰਨ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।इसके बाद धरम सिंह निहंग सिंह ने विस्तार से समझाना शुरू किया कि गुरबाणी की ग़लत व्याख्या कैसे सिखों को न केवल दुविधा में डालने का मूल कारण है, बल्कि गुरमत से गंभीर दूरी, विभाजन और यहाँ तक कि घृणा भी पैदा करती है। उन्होंने तर्क देना शुरू किया कि सिखों में मौजूदा संकट तभी हल हो सकता है जब धार्मिक केंद्रों (गुरद्वारों) में गुरमत के अनुसार सुधार किए जाएँ; इसमें वित्तीय पारदर्शिता की कमी, गुरबाणी की ग़लत व्याख्या, व्यावसायिक सोच वाले कर्मकांड (जैसे तथाकथित सिख रहित मर्यादा में दर्ज हैं), साखियों (जनम साखियों) पर ज़ोर, और धर्म के राजनीतिकरण से ऊपर उठना शामिल है।

Unmasking erroneous and harmful religious understandingsਗ਼ਲਤ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਝਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਨਾग़लत और हानिकारक धार्मिक धारणाओं को उजागर करना

Dharam Singh Nihang Singh attended several conferences and seminars in the following years. In 1998, Harbhajan Singh Yogi, the founder of 3HO, came to a conference at Jawaddi as a key note speaker, and argued that the mind is equivalent to the brain. Dharam Singh Nihang Singh questioned Harbhajan Singh’s talk and showed that his assumption about the brain and mind was wrong and in contradiction to Gurbani. The conference participants saw an angry Harbhajan Singh whose teachings were proven wrong in all aspects. On another occasion, where intellectuals like Gurdarshan Singh Dhillon were present, Dharam Singh Nihang Singh questioned the motto of the conference “Raj Bina Nahi Dharam Chale Hain” (Without the power of governing, religion cannot flourish). He explained that the original verse used to be “Dharam Bina Nahi Raj Chale Hain” (Without the wisdom of religion, good governance is impossible), but that it has been distorted since the time of Banda Bahadur and those fractions (Dharhe) who started misusing religion to strive for worldly power although Gurbani clearly rejects this:ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਕਈ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸਾਂ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ੧੯੯੮ ਵਿੱਚ 3HO ਦੇ ਬਾਨੀ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਯੋਗੀ ਜਵੱਦੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਆਏ, ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਨ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਅਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਦਿਮਾਗ਼ ਅਤੇ ਮਨ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਗ਼ਲਤ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ। ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਗ਼ਲਤ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੌਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਵਰਗੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੇ ਨਾਅਰੇ “ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਨਹਿ ਧਰਮ ਚਲੈ ਹੈਂ” (ਰਾਜ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਵਧ-ਫੁੱਲ ਸਕਦਾ) ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਅਸਲ ਪੰਗਤੀ “ਧਰਮ ਬਿਨਾ ਨਹਿ ਰਾਜ ਚਲੈ ਹੈਂ” (ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚੰਗਾ ਰਾਜ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ) ਸੀ, ਪਰ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰਕ ਤਾਕਤ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ:आगे के वर्षों में धरम सिंह निहंग सिंह कई सम्मेलनों और संगोष्ठियों में शामिल हुए। 1998 में 3HO के संस्थापक हरभजन सिंह योगी जवद्दी में एक सम्मेलन में मुख्य वक्ता के रूप में आए, और तर्क दिया कि मन मस्तिष्क के बराबर है। धरम सिंह निहंग सिंह ने हरभजन सिंह के भाषण पर प्रश्न उठाए और दिखाया कि मस्तिष्क और मन के बारे में उनकी धारणा ग़लत और गुरबाणी के विपरीत थी। सम्मेलन में उपस्थित लोगों ने हरभजन सिंह को क्रोधित देखा, जिनकी शिक्षाएँ हर पहलू से ग़लत सिद्ध हुईं। एक अन्य अवसर पर, जहाँ गुरदर्शन सिंह ढिल्लों जैसे बुद्धिजीवी उपस्थित थे, धरम सिंह निहंग सिंह ने सम्मेलन के नारे “राज बिना नहि धरम चलै हैं” (शासन की शक्ति के बिना धर्म नहीं फल-फूल सकता) पर प्रश्न उठाया। उन्होंने समझाया कि मूल पंक्ति “धरम बिना नहि राज चलै हैं” (धर्म के ज्ञान के बिना अच्छा शासन संभव नहीं) थी, पर बंदा बहादुर के समय से और उन धड़ों द्वारा इसे बिगाड़ दिया गया जिन्होंने सांसारिक सत्ता के लिए धर्म का दुरुपयोग शुरू किया, जबकि गुरबाणी इसे स्पष्ट रूप से नकारती है:

“Those who (claim to be religious but) strive for worldly power, live in the state of spiritual ignorance and will be reincarnated in a lower life form.”“ਜਿਹੜੇ (ਧਾਰਮਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ) ਸੰਸਾਰਕ ਤਾਕਤ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਤਮਿਕ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੀਵੀਂ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।”“जो (धार्मिक होने का दावा करते हैं पर) सांसारिक सत्ता के लिए प्रयास करते हैं, वे आत्मिक अज्ञान की अवस्था में जीते हैं और निम्न योनि में जन्म लेंगे।”

In 2001, Dharam Singh Nihang Singh wrote several principle articles in Gurmat Parkash, published by Dharam Parchar Committee, in order to raise awareness about the unique philosophical background of Gurbani and common religious misunderstandings, and to provide convincing answers to the malpreachings of Gurbaksh Singh Kala Afghana and Darshan Singh Ragi and other Sikh Missionaries who made derogatory remarks of Sri Dasam Granth (“Kanjar Granth”) and the baptism ceremony, and tried to undermine their authenticity.੨੦੦੧ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਿਧਾਂਤਕ ਲੇਖ ਲਿਖੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਆਮ ਧਾਰਮਿਕ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਾਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ, ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਰਾਗੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੇ ਗ਼ਲਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਠੋਸ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ (“ਕੰਜਰ ਗ੍ਰੰਥ”) ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਾਰ ਬਾਰੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।2001 में धरम सिंह निहंग सिंह ने धर्म प्रचार कमेटी द्वारा प्रकाशित गुरमत प्रकाश में कई सैद्धांतिक लेख लिखे, ताकि गुरबाणी की विलक्षण दार्शनिक पृष्ठभूमि और आम धार्मिक भ्रांतियों के बारे में जागरूकता पैदा हो, और गुरबख़्श सिंह काला अफ़ग़ाना, दर्शन सिंह रागी और अन्य सिख मिशनरियों के ग़लत प्रचार का ठोस उत्तर दिया जाए, जिन्होंने श्री दसम ग्रंथ (“कंजर ग्रंथ”) और अमृत संस्कार के बारे में अपमानजनक टिप्पणियाँ कीं और उनकी प्रामाणिकता को कमज़ोर करने का प्रयास किया।

Some devout Sikhs read the articles and came to know about the Gurmat classes of Sach Khoj Academy. They requested Dharam Singh Nihang Singh’s students to record them to ensure that they are preserved for the future and that Sikhs from other places could also benefit from them.ਕੁਝ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਹ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਚੁ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀਆਂ ਗੁਰਮਤਿ ਕਲਾਸਾਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਲਾਸਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਸੰਭਾਲੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਣ।कुछ श्रद्धालु सिखों ने ये लेख पढ़े और उन्हें सच खोज अकादमी की गुरमत कक्षाओं के बारे में पता चला। उन्होंने धरम सिंह निहंग सिंह के विद्यार्थियों से अनुरोध किया कि कक्षाएँ रिकॉर्ड की जाएँ, ताकि वे भविष्य के लिए सुरक्षित रहें और अन्य स्थानों के सिख भी उनका लाभ उठा सकें।

The Academy goes online: Highlighting the Uniqueness of Gurbaniਅਕੈਡਮੀ ਆਨਲਾਈਨ: ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾअकादमी ऑनलाइन: गुरबाणी की विलक्षणता को उजागर करना

On 16. February 2009, the Sach Khoj Academy marked its entry on the internet for the first time on YouTube. By now, several thousand hours of Gurmat discourses (Vichar) by Dharam Singh Nihang Singh on the basis of Sri Adi Granth and Sri Dasam Granth and oral history (Sine Vasine) have been uploaded by his students.੧੬ ਫ਼ਰਵਰੀ ੨੦੦੯ ਨੂੰ ਸਚੁ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਯੂਟਿਊਬ ਰਾਹੀਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ’ਤੇ ਆਈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ, ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਸੀਨਾ-ਬ-ਸੀਨਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਪਲੋਡ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।16 फ़रवरी 2009 को सच खोज अकादमी पहली बार यूट्यूब के माध्यम से इंटरनेट पर आई। अब तक उनके विद्यार्थी श्री आदि ग्रंथ, श्री दसम ग्रंथ और मौखिक परंपरा से चले आ रहे इतिहास (सीना-ब-सीना) के आधार पर धरम सिंह निहंग सिंह के कई हज़ार घंटों के गुरमत विचार अपलोड कर चुके हैं।

In his discourses, Dharam Singh Nihang Singh systemically shows where and why people who regard themselves as Sikhs have deviated from the path of righteousness (Dharam), and follow man-made beliefs and teachings (Avideya), business oriented ritualistic practices (Karam Kand) and a dogmatic code of conduct (Sikh Rahit Maryada) that is based on compromises after ideological disputes of opposing religious and political denominations, and not on Gurbani and the fundamentals of the Khalsa as outlined by Gur Gobind Singh in 1699.ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ (ਅਵਿਦਿਆ), ਵਪਾਰਕ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਕਰਮਕਾਂਡ, ਅਤੇ ਕੱਟੜ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ (ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ) ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਗੁਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ੧੬੯੯ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ’ਤੇ।अपने प्रवचनों में धरम सिंह निहंग सिंह व्यवस्थित ढंग से दिखाते हैं कि स्वयं को सिख मानने वाले लोग कहाँ और क्यों धर्म के मार्ग से भटक गए हैं, और मनुष्य द्वारा गढ़ी गई मान्यताओं और शिक्षाओं (अविद्या), व्यावसायिक सोच वाले कर्मकांडों, और एक कट्टर आचार संहिता (सिख रहित मर्यादा) का पालन करते हैं, जो विरोधी धार्मिक और राजनीतिक पक्षों के वैचारिक विवादों के बाद हुए समझौतों पर आधारित है, न कि गुरबाणी और गुर गोबिंद सिंह द्वारा 1699 में बताए गए ख़ालसा के मूल सिद्धांतों पर।

Dharam Singh Nihang Singh talks in detail about the uniqueness of Gurbani. He explains key philosophical concepts of Gurbani like the non-dualistic nature of spirituality (Anek Hain/Eek Hai, Ik Rangi/Bahu Rangi, Hukam/Apna Bhana) Ved Bani and Sach Dharam (the one truthful religion of spiritual wisdom), the difference between Guru (the One and Only who gifts enlightenment and is never incarnated) and Gur (a man who received the gift of Nam and can therefore explain the process of enlightenment) as well as the divine yet split nature of the soul (Man, Chit).ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਕਲਪ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਤਮਿਕਤਾ ਦਾ ਅਦਵੈਤ ਸੁਭਾਅ (ਅਨੇਕ ਹੈਂ/ਏਕ ਹੈ, ਇਕ ਰੰਗੀ/ਬਹੁ ਰੰਗੀ, ਹੁਕਮ/ਆਪਣਾ ਭਾਣਾ), ਵੇਦ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸੱਚ ਧਰਮ (ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸੱਚਾ ਧਰਮ), ਗੁਰੂ (ਇੱਕੋ-ਇੱਕ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ) ਅਤੇ ਗੁਰ (ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦੀ ਦਾਤ ਮਿਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਮਝਾ ਸਕਦਾ ਹੈ) ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੱਬੀ ਪਰ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁਭਾਅ (ਮਨ, ਚਿੱਤ)।धरम सिंह निहंग सिंह गुरबाणी की विलक्षणता के बारे में विस्तार से बात करते हैं। वे गुरबाणी के मुख्य दार्शनिक सिद्धांत समझाते हैं, जैसे आत्मिकता का अद्वैत स्वरूप (अनेक हैं/एक है, इक रंगी/बहु रंगी, हुक्म/अपना भाणा), वेद बाणी और सच धर्म (आत्मिक ज्ञान का एकमात्र सच्चा धर्म), गुरु (एक और केवल एक, जो ब्रह्मज्ञान प्रदान करता है और कभी जन्म नहीं लेता) और गुर (वह मनुष्य जिसे नाम की दात मिली है और इसलिए ब्रह्मज्ञान की प्रक्रिया समझा सकता है) के बीच का अंतर, और साथ ही आत्मा का दैवी किंतु विभाजित स्वरूप (मन, चित्त)।

Dharam Singh Nihang Singh also outlines the difference between timeless spiritual insights versus man-made worldly understandings that need to be adjusted in the course of history. Among others, he highlights the difference between Hukam (Divine Will) and Karam (thinking, imagination), Rahit (being in tune with the Divine Will and nature) and Maryada (ephemeral dogmatic code of conducts), Dehi (eternal spiritual body/soul) and Badehi (ephemeral biological body), Rasna (consciousness) and Jeeb (tongue), Charan (virtues) and Pair (feet), Darshan (spiritual awakening) and Milna (physical encounter), Savarag (state of spiritual awakening/paradise) and Narak (state of spiritual ignorance/hell), the relationship of the masculine and feminine principal and man and woman, and the evolutionary characteristics of a Sikh, Gursikh and Khalsa as well as of spiritual ignorant people (Murakh, Manmuk and Sakat).ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਸਦੀਵੀ ਆਤਮਿਕ ਸੂਝ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਘੜੀ ਸੰਸਾਰਕ ਸਮਝ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਹੁਕਮ (ਰੱਬੀ ਰਜ਼ਾ) ਅਤੇ ਕਰਮ (ਸੋਚ, ਕਲਪਨਾ), ਰਹਿਤ (ਰੱਬੀ ਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਇੱਕਸੁਰ ਹੋਣਾ) ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਾ (ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਕੱਟੜ ਨਿਯਮ), ਦੇਹੀ (ਸਦੀਵੀ ਆਤਮਿਕ ਸਰੀਰ/ਆਤਮਾ) ਅਤੇ ਬਦੇਹੀ (ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਜੈਵਿਕ ਸਰੀਰ), ਰਸਨਾ (ਚੇਤਨਾ) ਅਤੇ ਜੀਭ, ਚਰਨ (ਗੁਣ) ਅਤੇ ਪੈਰ, ਦਰਸ਼ਨ (ਆਤਮਿਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ) ਅਤੇ ਮਿਲਣਾ (ਸਰੀਰਕ ਮੁਲਾਕਾਤ), ਸੁਰਗ (ਆਤਮਿਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ) ਅਤੇ ਨਰਕ (ਆਤਮਿਕ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ); ਨਾਲ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਤੱਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਦਾ ਸਬੰਧ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ, ਗੁਰਸਿੱਖ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ (ਮੂਰਖ, ਮਨਮੁਖ ਅਤੇ ਸਾਕਤ) ਦੇ ਵਿਕਾਸਮਈ ਲੱਛਣ।धरम सिंह निहंग सिंह शाश्वत आत्मिक अंतर्दृष्टि और मनुष्य द्वारा गढ़ी गई सांसारिक समझ, जिसे समय के साथ बदलना पड़ता है, के बीच का अंतर भी बताते हैं। अन्य बातों के अलावा वे इनके बीच के अंतर को उजागर करते हैं: हुक्म (ईश्वरीय इच्छा) और कर्म (सोच, कल्पना), रहित (ईश्वरीय इच्छा और प्रकृति से एकसुर होना) और मर्यादा (नश्वर कट्टर नियम), देही (शाश्वत आत्मिक शरीर/आत्मा) और बदेही (नश्वर जैविक शरीर), रसना (चेतना) और जीभ, चरण (गुण) और पैर, दर्शन (आत्मिक जागृति) और मिलना (शारीरिक भेंट), स्वर्ग (आत्मिक जागृति की अवस्था) और नरक (आत्मिक अज्ञान की अवस्था); साथ ही पुरुष और स्त्री तत्व तथा पुरुष और स्त्री का संबंध, और सिख, गुरसिख और ख़ालसा के साथ-साथ आत्मिक रूप से अज्ञानी लोगों (मूर्ख, मनमुख और साकत) के विकासमान लक्षण।

Sri Dasam Granth and Varaanਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਵਾਰਾਂश्री दसम ग्रंथ और वारें

Dharam Singh Nihang Singh has also been putting forward comprehensive arguments to demonstrate that the Sri Dasam Granth was written by Gur Gobind Singh himself. He has shown that words like “Chandi” (most enlightened stage of spiritual evolution) are metaphors and not to be understood literally, and why the Sri Dasam Granth contains spiritual reinterpretations of ancient mythological stories. He has been emphasising that the Sri Dasam Granth can only be understood by a Gursikh after having completely internalised the wisdom of Sri Adi Granth, and that the Sri Dasam Granth was written especially for baptised Sikhs (Khalsa) who are supposed to be role-models, and whose responsibility it is to defend the wisdom of spirituality, and raise awareness among all seekers of truth.ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਠੋਸ ਦਲੀਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਗੁਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਲਿਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ “ਚੰਡੀ” (ਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ) ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਖਿਆ ਕਿਉਂ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗੁਰਸਿੱਖ ਸ੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਵਸਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ (ਖ਼ਾਲਸਾ) ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦਰਸ਼ ਬਣਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਤਮਿਕਤਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।धरम सिंह निहंग सिंह यह दिखाने के लिए भी ठोस तर्क प्रस्तुत करते रहे हैं कि श्री दसम ग्रंथ गुर गोबिंद सिंह ने स्वयं लिखा। उन्होंने दिखाया है कि “चंडी” (आत्मिक विकास की सबसे ऊँची अवस्था) जैसे शब्द प्रतीक हैं और इन्हें शाब्दिक अर्थ में नहीं लेना चाहिए, और श्री दसम ग्रंथ में प्राचीन पौराणिक कथाओं की आत्मिक पुनर्व्याख्या क्यों है। वे ज़ोर देते रहे हैं कि श्री दसम ग्रंथ को कोई गुरसिख श्री आदि ग्रंथ के ज्ञान को पूरी तरह आत्मसात करने के बाद ही समझ सकता है, और श्री दसम ग्रंथ विशेष रूप से अमृतधारी सिखों (ख़ालसा) के लिए लिखा गया, जिन्हें आदर्श बनना है, और जिनकी ज़िम्मेदारी आत्मिकता के ज्ञान की रक्षा करना और सत्य के सभी खोजियों में जागरूकता पैदा करना है।

The Nihang Singh is among the first ones to raise awareness about the doubtful authenticity of the Varaan that were written in the name of Bhai Gurdas and deliberately coined as the so-called ‘key opener’ (Kunji) to understand Gurbani. He also explains in which ways other influential writings like Suraj Parkash are the work of authors associated with groups that have been opposed to Gurmat since the time of Gur Nanak (Mine, Masand, Ramraiye, Dhirmalye, Nirmale).ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੱਕੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਅਖੌਤੀ ‘ਕੁੰਜੀ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲਿਖਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਰਹੀਆਂ ਹਨ (ਮੀਣੇ, ਮਸੰਦ, ਰਾਮਰਾਈਏ, ਧੀਰਮੱਲੀਏ, ਨਿਰਮਲੇ)।निहंग सिंह उन पहले लोगों में से हैं जिन्होंने भाई गुरदास के नाम पर लिखी गई वारों की संदिग्ध प्रामाणिकता के बारे में जागरूकता पैदा की, जिन्हें जान-बूझकर गुरबाणी समझने की तथाकथित ‘कुंजी’ कहा गया। वे यह भी समझाते हैं कि सूरज प्रकाश जैसी अन्य प्रभावशाली रचनाएँ किस तरह उन गुटों से जुड़े लेखकों की कृतियाँ हैं जो गुर नानक के समय से गुरमत के विरोधी रहे हैं (मीणे, मसंद, रामराइए, धीरमल्लिए, निर्मले)।

In 2018, the Shiromani Gurdwara Parbhandak Committee (SGPC) eventually admitted that all existing interpretations of Gurbani, which they have been promoting, are wrong. Against this background it was also pointed out that the preachings and practices prevalent in Amritsar (so-called Golden Temple and Akal Takhat) need to be overcome and replaced by preachings in line with the Khalsa as outlined by Gur Gobind Singh in Anandpur Sahib.੨੦੧੮ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (SGPC) ਨੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਟੀਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਗ਼ਲਤ ਹਨ। ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਅਖੌਤੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਰੀਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਦਰਸਾਏ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ।2018 में शिरोमणि गुरद्वारा प्रबंधक कमेटी (SGPC) ने आख़िरकार माना कि गुरबाणी की सभी मौजूदा टीकाएँ, जिनका वह प्रचार करती आ रही थी, ग़लत हैं। इस पृष्ठभूमि में यह भी बताया गया कि अमृतसर (तथाकथित स्वर्ण मंदिर और अकाल तख़्त) में प्रचलित प्रचार और रीतियों से ऊपर उठकर उनकी जगह वह प्रचार लाने की आवश्यकता है जो आनंदपुर साहिब में गुर गोबिंद सिंह द्वारा बताए गए ख़ालसा के अनुरूप हो।

The students of the Academyਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀअकादमी के विद्यार्थी

Today, the academy has students all over the world; men and women, senior citizens and youngsters; farmers from the villages as well as principals, teachers, bank managers, human rights advocates, engineers, IT specialists, senior scientists, and a new generation of Nihang. Many of them were attached with SGPC/Akali, Sikh Missionary Colleges, Taksal, Akhand Kirtani Jatha, promoters of the Sikh code of conduct, Sant-Samaj (self-proclaimed Gurus), so called welfare initiatives (Kar-Seva), Khalistani (supporters of the separatist movement), 3HO, Osho, academic institutions or with a specific religious centres or ashram (Dera). But ultimately, the students realised that they did not get convincing answers to their spiritual questions. Instead of getting wisdom that is needed on the way to enlightenment, they ended up being immersed in intellectual, body or mind oriented practices, political and business driven Gurdwara and Dera (Ashram) quarrels, and even in separatist ideologies that misuse religion for political purposes. In some cases they were deluded and exploited, driven into depression or even threatened, or put in jail under false accusations after openly criticising the misbehaviour of the heads of the organisation they belonged to. Their spiritual dissatisfaction and search for wisdom ultimately brought them in contact with material published by the Sach Khoj Academy.ਅੱਜ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ; ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਅਧਿਆਪਕ, ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਆਈ.ਟੀ. ਮਾਹਰ, ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਨਿਹੰਗਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ SGPC/ਅਕਾਲੀ, ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜਾਂ, ਟਕਸਾਲ, ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥਾ, ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ, ਸੰਤ-ਸਮਾਜ (ਸਵੈ-ਘੋਸ਼ਿਤ ਗੁਰੂ), ਅਖੌਤੀ ਭਲਾਈ ਕਾਰਜਾਂ (ਕਾਰ-ਸੇਵਾ), ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨੀਆਂ (ਵੱਖਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਮਰਥਕ), 3HO, ਓਸ਼ੋ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਜਾਂ ਡੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਤਮਿਕ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ। ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹ ਬੌਧਿਕ, ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਮਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਅਭਿਆਸਾਂ, ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਮਕਸਦਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਖਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਦਾਸੀ (ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ) ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਵਤੀਰੇ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਝੂਠੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਹੇਠ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਲ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਚੁ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਤੱਕ ਲੈ ਆਈ।आज अकादमी के विद्यार्थी पूरी दुनिया में हैं; पुरुष और महिलाएँ, बुज़ुर्ग और युवा; गाँवों के किसान और साथ ही प्रधानाचार्य, अध्यापक, बैंक प्रबंधक, मानवाधिकार अधिवक्ता, इंजीनियर, आईटी विशेषज्ञ, वरिष्ठ वैज्ञानिक, और निहंगों की नई पीढ़ी। उनमें से बहुत से SGPC/अकाली, सिख मिशनरी कॉलेजों, टकसाल, अखंड कीर्तनी जत्था, सिख रहित मर्यादा के प्रचारकों, संत-समाज (स्वयंभू गुरु), तथाकथित कल्याण कार्यों (कार-सेवा), ख़ालिस्तानियों (अलगाववादी आंदोलन के समर्थक), 3HO, ओशो, अकादमिक संस्थाओं या किसी विशेष धार्मिक केंद्र या डेरे से जुड़े हुए थे। पर अंततः विद्यार्थियों को एहसास हुआ कि उन्हें अपने आत्मिक प्रश्नों के संतोषजनक उत्तर नहीं मिले। ब्रह्मज्ञान के मार्ग पर आवश्यक ज्ञान मिलने के बजाय वे बौद्धिक, शरीर या मन केंद्रित अभ्यासों, राजनीति और व्यापार से प्रेरित गुरद्वारों और डेरों के झगड़ों, और यहाँ तक कि राजनीतिक उद्देश्यों के लिए धर्म का दुरुपयोग करने वाली अलगाववादी विचारधाराओं में उलझकर रह गए। कुछ मामलों में उन्हें गुमराह किया गया और उनका शोषण हुआ, वे अवसाद में चले गए या उन्हें धमकियाँ मिलीं, या अपने संगठन के प्रमुखों के दुर्व्यवहार की खुली आलोचना करने के बाद झूठे आरोपों में जेल में डाल दिए गए। उनकी आत्मिक असंतुष्टि और ज्ञान की खोज अंततः उन्हें सच खोज अकादमी द्वारा प्रकाशित सामग्री तक ले आई।

By now, several hundred students follow the Gurmat discourses on YouTube or through online and phone discussions on a regular basis, and several thousand have subscribed to the YouTube Channel. Also some interpreters of Gurbani follow the YouTube Channel of the Academy, and even contact Dharam Singh Nihang Singh but hesitate to disclose it, and even claim their exegesis is the outcome of their own research.ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਈ ਸੌ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਟਿਊਬ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਅਤੇ ਫ਼ੋਨ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਰਾਹੀਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਸਬਸਕ੍ਰਾਈਬ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਵੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।अब तक कई सौ विद्यार्थी यूट्यूब के माध्यम से या ऑनलाइन और फ़ोन पर चर्चाओं के माध्यम से नियमित रूप से गुरमत प्रवचनों से जुड़े हुए हैं, और कई हज़ार लोगों ने यूट्यूब चैनल सब्सक्राइब किया है। गुरबाणी के कुछ व्याख्याकार भी अकादमी का यूट्यूब चैनल देखते हैं, और धरम सिंह निहंग सिंह से संपर्क भी करते हैं, पर इसे बताने से झिझकते हैं, और यहाँ तक दावा करते हैं कि उनकी व्याख्या उनके अपने शोध का परिणाम है।

None of Dharam Singh Nihang Singh’s critics from the Sikh establishment have so far agreed to publicly discuss relevant matters and let independent observers, like retired judges of the Supreme Court or leading representatives from world religions, decide who has put forward more comprehensive and convincing answers to pressing religious and existential questions. On the opposite, some of the critics have taken sentences out of context, created fake social media accounts, and uploaded video clips to distort the actual message and discredit Dharam Singh Nihang Singh and the message of Gurmat.ਸਿੱਖ ਸਥਾਪਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਆਲੋਚਕ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਹਿਮ ਮਸਲਿਆਂ ’ਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਜੱਜਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਵਰਗੇ ਨਿਰਪੱਖ ਨਿਰੀਖਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ ਕਿ ਅਹਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੂਲ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼ ਜਵਾਬ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ, ਜਾਅਲੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਖਾਤੇ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀਡੀਓ ਕਲਿੱਪ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤੇ।सिख प्रतिष्ठान में से धरम सिंह निहंग सिंह का कोई भी आलोचक अब तक महत्वपूर्ण मुद्दों पर सार्वजनिक रूप से चर्चा करने के लिए तैयार नहीं हुआ, ताकि सर्वोच्च न्यायालय के सेवानिवृत्त न्यायाधीशों या विश्व धर्मों के प्रमुख प्रतिनिधियों जैसे निष्पक्ष पर्यवेक्षक तय कर सकें कि महत्वपूर्ण धार्मिक और अस्तित्व संबंधी प्रश्नों के अधिक संपूर्ण और संतोषजनक उत्तर किसने दिए हैं। इसके विपरीत, कुछ आलोचकों ने वाक्यों को संदर्भ से बाहर निकाला, फ़र्ज़ी सोशल मीडिया खाते बनाए, और असली संदेश को बिगाड़ने तथा धरम सिंह निहंग सिंह और गुरमत के संदेश को बदनाम करने के लिए वीडियो क्लिप अपलोड किए।

Going global: Talks on how to overcome the challenges of humankindਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ’ਤੇ: ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤवैश्विक स्तर पर: मानवता की चुनौतियों से पार पाने पर संवाद

In February 2015, Dharam Singh Nihang Singh was the first speaker of the dialogue series “Religion matters – Rethinking the challenges of tomorrow”. In this series organised by the German Federal Ministry for Economic Cooperation and Development (BMZ), distinguished individuals were invited to exchange their views on religion and sustainable development. It was the first time in Sikh history, that a Nihang Singh was asked to share the wisdom of Gurmat and the order of the Khalsa in relation to the global challenges humankind is facing.ਫ਼ਰਵਰੀ ੨੦੧੫ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਸੰਵਾਦ ਲੜੀ “Religion matters – Rethinking the challenges of tomorrow” ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੁਲਾਰੇ ਸਨ। ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸੰਘੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ (BMZ) ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਇਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਉੱਘੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸੰਸਾਰਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।फ़रवरी 2015 में धरम सिंह निहंग सिंह संवाद शृंखला “Religion matters – Rethinking the challenges of tomorrow” के पहले वक्ता थे। जर्मनी के संघीय आर्थिक सहयोग और विकास मंत्रालय (BMZ) द्वारा आयोजित इस शृंखला में प्रतिष्ठित व्यक्तियों को धर्म और सतत विकास पर अपने विचार साझा करने के लिए आमंत्रित किया गया। सिख इतिहास में पहली बार किसी निहंग सिंह से मानवता के सामने खड़ी वैश्विक चुनौतियों के संबंध में गुरमत और ख़ालसा पंथ का ज्ञान साझा करने को कहा गया।

In 2016, Dharam Singh Nihang Singh served as the key author of the chapter on Gurmat in the book “Voices from Religions on Sustainable Development”, published by the Federal Ministry for Economic Cooperation and Development. The book is the outcome of UN consultations in Summer 2015 in New York on the issue of religion and sustainable development. The original English book has been translated into German and Chinese; Arabic and French translations are under planning.੨੦੧੬ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸੰਘੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ “Voices from Religions on Sustainable Development” ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਬਾਰੇ ਅਧਿਆਏ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ੨੦੧੫ ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਬੈਠਕਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।2016 में धरम सिंह निहंग सिंह जर्मनी के संघीय आर्थिक सहयोग और विकास मंत्रालय द्वारा प्रकाशित पुस्तक “Voices from Religions on Sustainable Development” में गुरमत पर अध्याय के मुख्य लेखक थे। यह पुस्तक 2015 की गर्मियों में न्यूयॉर्क में धर्म और सतत विकास पर संयुक्त राष्ट्र के परामर्शों का परिणाम है। मूल अंग्रेज़ी पुस्तक का जर्मन और चीनी में अनुवाद हो चुका है; अरबी और फ़्रांसीसी अनुवादों की योजना है।

Inspired by talks with high-level religious and political representatives from all over the world – including Nobel Peace Prize Winner Tawakkol Karman, Rabbi Awraham Shalom Soetendorp, Ha Vinh Tho, the Director of the Gross National Happiness Centre in Bhutan, leaders of the Lenape Indians, and wife of former German president Christina Rau – Dharam Singh Nihang Singh has been focusing on creating spiritual awareness beyond existing religious and national boundaries, and bringing together people from all backgrounds with the help of spiritual wisdom. Over the last years, Dharam Singh Nihang Singh has reached out to many people in responsible positions to share the unique wisdom of Gurmat, and strengthen unity beyond man-made boundaries. Among others, he held dialogues with religious representatives like Maulana Ajazur Rahman Shaheen Qazmi (General Secretary of the World Peace Organisation), senior lawyers like Supreme Court advocate Mehmood Pracha who also serves as the President of the South Asian Minorities Lawyer’s Commission, High Court human rights advocate Rajvinder Singh Bains (son of renown justice Ajit Singh Bains), scholars including Prof. Dr. Ronki Ram (Department of Political Science, Panjab University Chandigarh), and activists such as Swami Agnivesh, who served as the chairperson of the United Nations Voluntary Trust Fund on Contemporary Forms of Slavery, and was awarded the Alternative Nobel Prize (Right Livelihood Award) 2004.ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਤਵੱਕੁਲ ਕਰਮਾਨ, ਰੱਬੀ ਅਵਰਾਹਮ ਸ਼ਾਲੋਮ ਸੋਏਟੇਨਡੋਰਪ, ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰਾਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਪੀਨੈੱਸ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਾ ਵਿਨ ਥੋ, ਲੇਨਾਪੇ ਇੰਡੀਅਨਾਂ ਦੇ ਆਗੂ, ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਰਾਊ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ – ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਮੌਜੂਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਆਤਮਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਰ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਹੁਦਿਆਂ ’ਤੇ ਬੈਠੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਗਿਆਨ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਏਕਤਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ। ਹੋਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਲਾਨਾ ਅਜਾਜ਼ੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਸ਼ਾਹੀਨ ਕਾਜ਼ਮੀ (ਵਰਲਡ ਪੀਸ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ) ਵਰਗੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਵਕੀਲ ਮਹਿਮੂਦ ਪ੍ਰਾਚਾ (ਜੋ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਾਈਨੌਰਿਟੀਜ਼ ਲਾਇਰਜ਼ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹਨ) ਵਰਗੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲਾਂ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਵਕੀਲ ਰਜਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ (ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਸਟਿਸ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ), ਪ੍ਰੋ. ਡਾ. ਰੌਂਕੀ ਰਾਮ (ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ) ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਅਗਨੀਵੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕੀਤਾ; ਸਵਾਮੀ ਅਗਨੀਵੇਸ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਬਾਰੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਟਰੱਸਟ ਫ਼ੰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ੨੦੦੪ ਦਾ ਵਿਕਲਪਕ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਰਾਈਟ ਲਾਈਵਲੀਹੁੱਡ ਅਵਾਰਡ) ਮਿਲਿਆ।दुनिया भर के उच्च स्तरीय धार्मिक और राजनीतिक प्रतिनिधियों से हुई बातचीत से प्रेरित होकर – जिनमें नोबेल शांति पुरस्कार विजेता तवक्कुल करमान, रब्बी अवराहम शालोम सोएटेनडॉर्प, भूटान के ग्रॉस नेशनल हैप्पीनेस सेंटर के निदेशक हा विन थो, लेनापे इंडियनों के नेता, और जर्मनी के पूर्व राष्ट्रपति की पत्नी क्रिस्टीना राउ शामिल हैं – धरम सिंह निहंग सिंह मौजूदा धार्मिक और राष्ट्रीय सीमाओं से परे आत्मिक जागरूकता पैदा करने, और आत्मिक ज्ञान की सहायता से हर पृष्ठभूमि के लोगों को एक साथ लाने पर ध्यान दे रहे हैं। पिछले वर्षों में उन्होंने ज़िम्मेदार पदों पर बैठे बहुत से लोगों तक पहुँच बनाई, ताकि गुरमत का विलक्षण ज्ञान साझा हो और मनुष्य द्वारा बनाई गई सीमाओं से परे एकता मज़बूत हो। अन्य लोगों के अलावा उन्होंने मौलाना अजाज़ुर रहमान शाहीन क़ाज़मी (वर्ल्ड पीस ऑर्गनाइज़ेशन के महासचिव) जैसे धार्मिक प्रतिनिधियों, सुप्रीम कोर्ट के अधिवक्ता महमूद प्राचा (जो साउथ एशियन माइनॉरिटीज़ लॉयर्स कमीशन के अध्यक्ष भी हैं) जैसे वरिष्ठ वकीलों, हाई कोर्ट के मानवाधिकार अधिवक्ता रजविंदर सिंह बैंस (प्रसिद्ध न्यायमूर्ति अजीत सिंह बैंस के पुत्र), प्रो. डॉ. रौंकी राम (राजनीति विज्ञान विभाग, पंजाब विश्वविद्यालय चंडीगढ़) जैसे विद्वानों, और स्वामी अग्निवेश जैसे कार्यकर्ताओं से संवाद किया; स्वामी अग्निवेश संयुक्त राष्ट्र के समकालीन दासता संबंधी स्वैच्छिक ट्रस्ट फ़ंड के अध्यक्ष रहे, और उन्हें 2004 का वैकल्पिक नोबेल पुरस्कार (राइट लाइवलीहुड अवार्ड) मिला।

All recent efforts of the Sach Khoj Academy – including the launch of the initiative “Strengthening Unity, Peace and Justice” in August 2018 – are aimed at strengthening peace, human rights, justice and environmental protection in line with the UN 2030 Agenda (SDGs) – while ensuring that no one is left behind.ਸਚੁ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਾਲੀਆ ਯਤਨ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ ੨੦੧੮ ਵਿੱਚ “Strengthening Unity, Peace and Justice” (ਏਕਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ) ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ – ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ੨੦੩੦ ਏਜੰਡੇ (SDGs) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹਨ – ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।सच खोज अकादमी के सभी हालिया प्रयास – जिनमें अगस्त 2018 में “Strengthening Unity, Peace and Justice” (एकता, शांति और न्याय को मज़बूत करना) पहल की शुरुआत शामिल है – संयुक्त राष्ट्र के 2030 एजेंडा (SDGs) के अनुरूप शांति, मानवाधिकार, न्याय और पर्यावरण संरक्षण को मज़बूत करने के उद्देश्य से हैं – यह सुनिश्चित करते हुए कि कोई भी पीछे न छूटे।

One spiritual warrior against hundreds of thousandsਲੱਖਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਆਤਮਿਕ ਯੋਧਾलाखों के मुक़ाबले एक आत्मिक योद्धा

Dharam Singh Nihang Singh has proven in line with Gurmat that neither a single penny and formal institutional arrangement, nor sweet speech is needed to share spiritual wisdom, raise awareness among humble and sincere seekers of truth (Ape Japai Avrah Nam Japavai), and heal mental diseases like depression. What is needed is self-realisation, courage, and one fearless spiritual warrior who lives up to the promise of Gur Gobind Singh: “One (spiritual warrior) will stand up against hundreds of thousands” (Sava Lakh Se Ek Larhaun).ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ, ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਖੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ (ਆਪਿ ਜਪੈ ਅਵਰਹ ਨਾਮੁ ਜਪਾਵੈ), ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ (ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ) ਵਰਗੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾ ਇੱਕ ਪੈਸੇ ਦੀ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਰਸਮੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਲੋੜ ਹੈ ਆਪੇ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਹੌਸਲੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਨਿਡਰ ਆਤਮਿਕ ਯੋਧੇ ਦੀ ਜੋ ਗੁਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਚਨ ’ਤੇ ਪੂਰਾ ਉਤਰੇ: “ਸਵਾ ਲਾਖ ਸੇ ਏਕ ਲੜਾਊਂ” (ਇੱਕ ਆਤਮਿਕ ਯੋਧਾ ਸਵਾ ਲੱਖ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ)।धरम सिंह निहंग सिंह ने गुरमत के अनुसार सिद्ध किया है कि आत्मिक ज्ञान साझा करने, विनम्र और सच्चे खोजियों में जागरूकता पैदा करने (आपि जपै अवरह नामु जपावै), और अवसाद जैसे मानसिक रोगों को ठीक करने के लिए न एक पैसे की, न किसी औपचारिक संस्थागत व्यवस्था की, और न ही मीठी बातों की आवश्यकता है। आवश्यकता है आत्म-पहचान, साहस, और एक ऐसे निर्भीक आत्मिक योद्धा की जो गुर गोबिंद सिंह के वचन पर खरा उतरे: “सवा लाख से एक लड़ाऊँ” (एक आत्मिक योद्धा सवा लाख के मुक़ाबले खड़ा होगा)।

Note: This information was put together based on talks by Dharam Singh Nihang Singh and conversations students (Sikhearthi) had with him over the last decades. In line with Gurbani, the Nihang Singh himself has never been keen in making personal experiences public but always stressed to focus on the message of Gurmat.ਨੋਟ: ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ (ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ) ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕਦੇ ਨਿੱਜੀ ਤਜਰਬੇ ਜਨਤਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ, ਸਗੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।नोट: यह जानकारी धरम सिंह निहंग सिंह के प्रवचनों और पिछले दशकों के दौरान विद्यार्थियों (सिखिआरथी) की उनसे हुई बातचीत के आधार पर संकलित की गई है। गुरबाणी के अनुरूप, निहंग सिंह ने स्वयं कभी निजी अनुभव सार्वजनिक करने में रुचि नहीं रखी, बल्कि हमेशा गुरमत के संदेश पर ध्यान देने पर ज़ोर दिया।